Geen jaloezie voelen: wat zegt dat over je?

Geen jaloezie voelen klinkt op het eerste gezicht als iets positiefs. Jaloezie is immers geen prettige emotie. Niemand voelt graag die steek als iemand anders iets heeft wat jij ook had willen hebben. Een relatie, succes, talent, vrijheid, aandacht, rust of erkenning. Dus als je merkt dat je daar eigenlijk nooit last van hebt, dan lijkt dat misschien vooral gunstig. Maar is dat ook echt zo? Wat zegt het eigenlijk over iemand als die weinig of geen jaloezie voelt?

Aan de ene kant kan het heel gezond zijn. Het kan betekenen dat je goed in je vel zit, tevreden bent met je leven, en niet voortdurend bezig bent met wat anderen hebben of bereiken. Misschien voel je je voldoende vervuld, of ben je gewoon niet zo gevoelig voor sociale vergelijking. Dat kan allemaal.

Tegelijk denk ik dat het niet altijd zo eenvoudig ligt. Want geen jaloezie voelen kan soms ook ergens anders op wijzen. Niet alleen op tevredenheid, maar ook op afstand. Op onverschilligheid. Op vervreemding. Of op een gevoel dat jij eigenlijk niet echt in dezelfde wereld leeft als de mensen om je heen.

Jaloezie ontstaat pas als je je vergelijkt

Jaloezie ontstaat meestal niet zomaar. Die emotie komt vooral op wanneer iemand in jouw ogen dichtbij genoeg staat om een vergelijking mee te maken. Vaak zijn dat mensen die op je lijken, mensen van ongeveer dezelfde leeftijd, mensen met een vergelijkbare achtergrond, of mensen die met dezelfde dingen bezig zijn als jij.

Op een wereldberoemde zanger, een topvoetballer of een uitzonderlijk genie zijn veel mensen niet echt jaloers. Natuurlijk, je kunt onder de indruk zijn. Je kunt denken: wat bijzonder. Maar echte jaloezie blijft vaak uit. Dat komt omdat zo iemand buiten bereik voelt, alsof die in een andere categorie valt. Je vergelijkt je er niet echt mee, dus het raakt je minder persoonlijk.

Jaloezie wordt meestal sterker bij mensen die naast je lijken te staan. Mensen bij wie je denkt: dat had ik ook kunnen zijn. Of: dat had ik misschien ook gewild. Juist daar zit de pijn. In die zin gaat het in deze blog soms ook net zo goed over afgunst, maar omdat jaloezie voor de meeste mensen een bekender woord is, gebruik ik dat hier als ingang.

Wat kan geen jaloezie voelen betekenen?

Hier wordt het interessant. Want geen jaloezie voelen betekent niet automatisch dat je helemaal vrij bent van negatieve emoties of volledig tevreden bent met jezelf en je leven. Soms betekent het ook dat je je niet echt meer met anderen vergelijkt, omdat je je diep vanbinnen niet echt aan hen verwant voelt.

Misschien voel je je fundamenteel anders dan de mensen om je heen. Alsof jij niet helemaal van hetzelfde soort bent. Alsof anderen deelnemen aan een wereld waar jij slechts zijdelings toegang toe hebt. In dat geval beschermt dat gevoel je tegen jaloezie. Want waarom zou je jaloers zijn op mensen met wie je je toch niet echt vergelijkt?

Dat kan verschillende vormen aannemen. Soms voel je je beter dan anderen. Soms juist minder. Maar vaak is het niet zo groot of dramatisch. Vaak gaat het eerder om een subtiel gevoel van vervreemding. Een gevoel dat jij er net een beetje buiten staat, dat jouw leven anders loopt, dat jouw mogelijkheden anders zijn, of dat de regels voor jou niet helemaal hetzelfde zijn als voor anderen. En juist dat kan maken dat geen jaloezie voelen niet alleen rustgevend is, maar ook iets afsluit.

De beschermende kant van vervreemding

Wanneer je je minder verbonden voelt met andere mensen, beschermt dat niet alleen tegen jaloezie. Het beschermt vaak ook tegen schaamte, teleurstelling, verlangen en kwetsbaarheid. Want zodra je echt gaat voelen dat jij net als andere mensen bent, ga je ook weer voelen wat je mist. Dan ga je hopen. Dan ga je verlangen. Dan ga je merken dat iets in jou óók wil leven, óók gezien wil worden, óók vervuld wil raken.

Precies dat maakt het pijnlijk. Soms is het dan veiliger om je een beetje buiten de mensheid te voelen dan om echt naast andere mensen te gaan staan. Want naast andere mensen staan betekent ook dat je geraakt kunt worden. Dan voel je niet alleen verbondenheid, maar ook vergelijking. Niet alleen liefde, maar ook afgunst. Niet alleen herkenning, maar ook gemis.

Meer verbondenheid betekent ook meer jaloezie

Dat klinkt misschien niet direct aantrekkelijk, maar er zit ook iets hoopvols in. Want wanneer jaloezie sterker naar voren komt, betekent dat soms juist dat je weer meer verbonden raakt. Dat je je weer meer relateert aan de mensen om je heen. Dat je weer meer meedoet. Dat je weer geraakt wordt door het leven van anderen, juist omdat je hen niet langer ziet als totaal anders dan jij.

Iemand die uit een periode van isolement of vervreemding komt, kan bijvoorbeeld ineens merken dat er meer jaloezie opkomt. Dat kan verwarrend zijn. Alsof je eerst rustiger was en nu juist meer last krijgt van lastige emoties. Maar dat hoeft helemaal geen slecht teken te zijn. Het kan juist betekenen dat je langzaam weer uit je schulp kruipt en opnieuw voelt: wat jij hebt, had ik misschien ook gewild. Wat jij beleeft, raakt ook iets in mij. Wat voor jou mogelijk is, zegt misschien ook iets over wat ik zelf verlang.

In dat opzicht is jaloezie niet alleen maar lelijk. Het is ook een teken dat je jezelf weer meer naast andere mensen durft te zetten.

Jaloezie als signaal van een behoefte

Jaloezie is meestal niet zomaar gemeenheid of kleinzieligheid. Vaak wijst het op iets wat in jou nog onvoldoende ruimte krijgt. Een behoefte, een verlangen, een mogelijkheid, of een kant van jezelf die nog niet genoeg geleefd wordt.

Misschien zie je in een ander een vrijheid die jij jezelf nog niet toestaat. Misschien zie je iemand die zichtbaar durft te zijn, terwijl jij jezelf inhoudt. Misschien zie je iemand die erkenning krijgt voor iets waar jij diep vanbinnen ook naar verlangt. In die zin zegt jaloezie vaak minder over de ander dan over jezelf. Over wat jij mist, hoopt, bewondert of nog niet helemaal durft toe te laten.

Is geen jaloezie voelen dus goed of slecht?

Daar is geen simpel antwoord op. Geen jaloezie voelen kan een teken zijn van tevredenheid, stevigheid en innerlijke rust. Dan ben je gewoon niet zo bezig met vergelijken, omdat je voldoende verbonden bent met je eigen leven.

Maar geen jaloezie voelen kan ook een teken zijn van afstand, vervreemding, of een beschermde positie waarin je jezelf eigenlijk buiten de vergelijking hebt geplaatst, omdat die vergelijking te pijnlijk of te bedreigend zou zijn. En vaak wisselt dat gewoon per periode. Er zijn fases waarin je meer op jezelf gericht bent en weinig vergelijkt. Er zijn ook fases waarin je weer meer contact maakt met anderen, en waarin jaloezie daardoor sterker voelbaar wordt.

Zeker als je aan het herstellen bent, uit een isolement komt, of opnieuw verbinding probeert te maken met de wereld, kan dat heel logisch zijn.

Gedeelde menselijkheid schuurt ook

We praten vaak graag over verbinding en gedeelde menselijkheid alsof dat alleen maar warme, zachte dingen zijn. Maar echt contact met andere mensen heeft ook een schurende kant. Zodra je jezelf echt naast anderen plaatst, voel je niet alleen verbondenheid, maar ook vergelijking. Niet alleen liefde, maar ook afgunst. Niet alleen troost, maar ook pijn.

Want soms is geen jaloezie voelen een teken dat je stevig staat. Maar soms is het ook een teken dat je jezelf nog niet helemaal naast andere mensen durft te zetten. En juist in dat weer durven relateren, begint vaak ook iets nieuws. Niet alleen de pijn van vergelijking, maar ook de mogelijkheid van echte verbinding.

Verder lezen?